ครั้งต่อไปที่คุณไปพิพิธภัณฑ์ ลองนำไฟฉาย UV ติดตัวไปด้วย ในผลงานศิลปะทางประวัติศาสตร์บางชิ้น อาจมีร่องรอยของเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เมื่อไม่กี่ปีก่อนยังไม่มีอยู่ซ่อนอยู่ก็เป็นได้
คุณ Mattia Mercante เป็นนักอนุรักษ์และบูรณะมรดกทางวัฒนธรรม ซึ่งทำงานโดยมีสถาบัน Opificio delle Pietre Dure ในเมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี เป็นศูนย์กลาง เขาใช้เครื่องมือดิจิทัลสมัยใหม่อย่างเต็มรูปแบบ เช่น การสแกน 3 มิติ, 3D CAD และการพิมพ์ 3 มิติ เพื่อบูรณะผลงานของศิลปินและประติมากรชั้นนำแห่งยุคเรอเนซองส์ เช่น มีเกลันเจโลและเลโอนาร์โด ดา วินชี เครื่องมือดิจิทัลเหล่านี้ช่วยให้นักบูรณะสามารถเลียนแบบความเป็นเลิศทางเทคนิคของศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ และฟื้นฟูรายละเอียดที่ซับซ้อนซึ่งไม่สามารถสร้างขึ้นใหม่ได้ด้วยวิธีอื่น
ในหน้านี้ เราจะนำเสนอโลกที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักของการบูรณะผลงานศิลปะ และเทคโนโลยีล่าสุดที่ใช้เพื่อปกป้องมรดกทางวัฒนธรรม
การนำเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาใช้ในสาขาแบบดั้งเดิม
หลังจากได้สัมผัสกับงานด้านสถาปัตยกรรมเป็นช่วงเวลาสั้น ๆ คุณ Mercante ได้ศึกษาการบูรณะผลงานศิลปะที่ Opificio ซึ่งเป็นหนึ่งในสถาบันของรัฐที่มีชื่อเสียงและได้รับการยอมรับมากที่สุดในสาขานี้
ในช่วงแรก คุณ Mercante สนใจการสร้างโมเดล 3 มิติสำหรับงานปั้นดิจิทัล หลังจากนั้น เมื่อการสแกน 3 มิติและการพิมพ์ 3 มิติเริ่มแพร่หลายในหมู่ผู้บริโภค เขาจึงตัดสินใจทดลองเทคโนโลยีเหล่านี้และนำมาทดลองใช้ในงานระดับมืออาชีพ
“จากความจำเป็นที่แท้จริงในการแก้ไขปัญหาหลายประการที่เกี่ยวข้องกับการบันทึก การเสริมคุณค่า และการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม ผมจึงเริ่มใช้เทคโนโลยีการสแกนและการพิมพ์ 3 มิติ ในตอนแรกผมใช้เครื่องสแกน 3 มิติเพื่อประเมินผลงานศิลปะ จากนั้นจึงนำซอฟต์แวร์สร้างแบบจำลองดิจิทัลเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงาน และในปัจจุบันผมใช้การพิมพ์ 3 มิติเป็นขั้นตอนสุดท้าย” คุณ Mercante กล่าว
“ตั้งแต่ช่วงเริ่มต้นของการวิจัย เป้าหมายของผมคือการแสดงให้เห็นว่า ผู้ที่ทำงานเกี่ยวข้องกับการบูรณะมรดกทางวัฒนธรรมสามารถนำเครื่องมือดิจิทัลสมัยใหม่ที่มีให้ใช้งานในปัจจุบันเข้ามาใช้ในกระบวนการทำงานได้โดยตรงและอย่างอิสระ โดยไม่จำเป็นต้องว่าจ้างผู้เชี่ยวชาญภายนอก”
แล้วกระบวนการบูรณะผลงานศิลปะดำเนินการอย่างไร
นักบูรณะใช้การสแกน 3 มิติเพื่อบันทึกและวิเคราะห์ผลงาน
การประเมินผลงาน
ขั้นตอนแรกของโครงการบูรณะคือ ผู้ตรวจสอบทางเทคนิคที่มีคุณสมบัติจะทำงานร่วมกับนักบูรณะ เพื่อประเมินสภาพและสถานะของผลงาน
การแก้ไขปัญหาแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ “เร่งด่วน” “ป้องกัน” และ “เสริมคุณค่า” คำว่าเร่งด่วน หมายถึงกรณีที่จำเป็นต้องบูรณะโดยเร็วเพื่อช่วยรักษาผลงานเอาไว้ และจะต้องให้ความสำคัญกับกรณีดังกล่าวเป็นลำดับแรก หากมีความเป็นไปได้ว่าสภาพของผลงานจะเสื่อมลงในอนาคตอันใกล้ ก็จะดำเนินการบูรณะเพื่อการป้องกัน และสุดท้าย หากต้องนำผลงานไปใช้ในการจัดแสดงหรืองานวิจัย ก็จำเป็นต้องทำให้ผลงานสามารถรองรับสถานการณ์พิเศษเหล่านั้นได้เช่นกัน ซึ่งเราเรียกสิ่งนี้ว่า “การเสริมคุณค่า”
สิ่งเดียวที่สามารถจำกัดหรือขัดขวางการบูรณะได้ คือกรณีที่การเข้าแทรกแซงอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อผลงานและความสมบูรณ์ทางกายภาพของผลงาน การเข้าแทรกแซงควรดำเนินการเฉพาะเมื่อมีความจำเป็นต่อการอนุรักษ์ผลงานอย่างเหมาะสม และเพื่อให้ผลงานยังคงดำรงอยู่ต่อไปในอนาคตเท่านั้น
การสแกน 3 มิติ การสร้างแบบจำลอง และการพิมพ์ 3 มิติ
สิ่งสำคัญในกระบวนการนี้คือการสแกน โดยการนำชิ้นส่วนเดิมที่มีอยู่ของประติมากรรมมาใช้เป็นพื้นฐานสำหรับการบูรณะในขั้นตอนต่อไป จะช่วยลดการตีความรูปทรงให้น้อยที่สุดได้
“การสแกนและการสร้างแบบจำลองช่วยรับประกันว่าจะสามารถเคารพรูปแบบทางศิลปะดั้งเดิมได้มากยิ่งขึ้น นักบูรณะคือช่างเทคนิคด้านศิลปะ ไม่ใช่จิตรกรหรือประติมากร ดังนั้นการตีความและความคิดสร้างสรรค์จึงไม่ควรส่งผลกระทบต่องานของเรา” คุณ Mercante อธิบาย
หลังจากการสแกน นักบูรณะจะตรวจสอบจุดที่มีปัญหา และทำการประเมินเพื่อปรับปรุงให้ดีขึ้นมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ จากนั้นในท้ายที่สุด จะดำเนินการตามขั้นตอนต่าง ๆ ได้แก่ การจัดทำเอกสาร การออกแบบรูปทรง และการบูรณะให้เสร็จสมบูรณ์ การพิมพ์ 3 มิติถูกนำมาใช้ในการสร้างต้นแบบสำหรับการควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบล่วงหน้า รวมถึงใช้ในการบูรณะด้วยวัสดุขั้นสุดท้าย
คุณ Mercante ได้สร้างนิ้วที่สูญหายไปของประติมากรรมหินอ่อนสำหรับงานศพขึ้นมาใหม่ โดยอ้างอิงจากการสแกน 3 มิติของมือที่หักและภาพร่างที่วาดด้วยชอล์ก
หลังจากติดตั้งชิ้นส่วนเข้ากับแบบจำลองมือที่พิมพ์ 3 มิติและทำการทดสอบแล้ว จึงนำไปติดตั้งเข้ากับประติมากรรม
การบูรณะ เช่น การทำความสะอาด การผสานรวม การซ่อมแซมวัสดุ และการปรับสีให้กลมกลืน ใช้เวลาโดยเฉลี่ยประมาณ 5–6 เดือน แต่หากเป็นโครงการที่ซับซ้อนมากขึ้น อาจใช้เวลานานกว่า 1 ปี
ทำให้การบูรณะที่เป็นไปไม่ได้กลายเป็นไปได้
วัตถุที่เป็นเป้าหมายของการบูรณะมีความหลากหลาย ตั้งแต่วัตถุทางโบราณคดีไปจนถึงผลงานร่วมสมัย คุณ Mercante เชี่ยวชาญในการบูรณะประติมากรรมที่ทำจากดินเผา ปูนปลาสเตอร์ แก้ว และขี้ผึ้ง แต่การสแกน 3 มิติและการพิมพ์ 3 มิติยังถูกนำไปใช้ในโครงการที่เกี่ยวข้องกับผลงานศิลปะในขอบเขตที่กว้างยิ่งขึ้นด้วย
หนึ่งในโครงการล่าสุดคือการบูรณะหีบบรรจุพระธาตุที่ประกอบขึ้นจากวัสดุหลายชนิด ได้แก่ แก้ว ผ้า โลหะ ร็อกคริสตัล หินปูน และเปลือกหอย สำหรับพิพิธภัณฑ์ Tesoro dei Granduchi ภายในพระราชวัง Pitti ในเมืองฟลอเรนซ์
บริเวณตรงกลางของหีบบรรจุพระธาตุนี้มีภาพการตรึงพระเยซูคริสต์บนไม้กางเขน และกรอบไม้ถูกแบ่งออกเป็นช่องขนาดเล็ก โดยแต่ละช่องแสดงฉากหนึ่งจากเรื่องราวของสายประคำ
คุณ Mercante ได้สร้างนิ้วที่สูญหายไปของประติมากรรมหินอ่อนสำหรับงานศพขึ้นมาใหม่ โดยอ้างอิงจากการสแกน 3 มิติของมือที่หักและภาพร่างที่วาดด้วยชอล์ก
หลังจากติดตั้งชิ้นส่วนเข้ากับแบบจำลองมือที่พิมพ์ 3 มิติและทำการทดสอบแล้ว จึงนำไปติดตั้งเข้ากับประติมากรรม
การบูรณะ เช่น การทำความสะอาด การผสานรวม การซ่อมแซมวัสดุ และการปรับสีให้กลมกลืน ใช้เวลาโดยเฉลี่ยประมาณ 5–6 เดือน แต่หากเป็นโครงการที่ซับซ้อนมากขึ้น อาจใช้เวลานานกว่า 1 ปี
ทำให้การบูรณะที่เป็นไปไม่ได้กลายเป็นไปได้
วัตถุที่เป็นเป้าหมายของการบูรณะมีความหลากหลาย ตั้งแต่วัตถุทางโบราณคดีไปจนถึงผลงานร่วมสมัย คุณ Mercante เชี่ยวชาญในการบูรณะประติมากรรมที่ทำจากดินเผา ปูนปลาสเตอร์ แก้ว และขี้ผึ้ง แต่การสแกน 3 มิติและการพิมพ์ 3 มิติยังถูกนำไปใช้ในโครงการที่เกี่ยวข้องกับผลงานศิลปะในขอบเขตที่กว้างยิ่งขึ้นด้วย
หนึ่งในโครงการล่าสุดคือการบูรณะหีบบรรจุพระธาตุที่ประกอบขึ้นจากวัสดุหลายชนิด ได้แก่ แก้ว ผ้า โลหะ ร็อกคริสตัล หินปูน และเปลือกหอย สำหรับพิพิธภัณฑ์ Tesoro dei Granduchi ภายในพระราชวัง Pitti ในเมืองฟลอเรนซ์
บริเวณตรงกลางของหีบบรรจุพระธาตุนี้มีภาพการตรึงพระเยซูคริสต์บนไม้กางเขน และกรอบไม้ถูกแบ่งออกเป็นช่องขนาดเล็ก โดยแต่ละช่องแสดงฉากหนึ่งจากเรื่องราวของสายประคำ
นำชิ้นส่วนที่พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติไปทาสีให้เข้ากับสีของผลงาน และสอดใส่เข้าไปในกรอบ
“งานของพวกเรานักบูรณะ ไม่ได้มีหน้าที่เพียงแค่อนุรักษ์สิ่งที่ยังคงหลงเหลืออยู่เท่านั้น แต่ยังมีหน้าที่ทำให้ผู้เข้าชมสามารถอ่านและทำความเข้าใจผลงานได้อย่างถูกต้องอีกด้วย ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติของ Formlabs ที่อยู่ในห้องแล็บของ Opificio พวกเราจึงสามารถบูรณะส่วนตกแต่งของกรอบที่แตกหักหายไปได้ เราพิมพ์ชิ้นส่วนนั้นด้วย White Resin ของ Formlabs จากนั้นลงสีทอง แล้วนำไปติดตั้งเข้ากับผลงาน ส่วนที่บูรณะจะมองเห็นได้ภายใต้แสงอัลตราไวโอเลต ดังนั้นหากจำเป็น ก็สามารถแยกแยะและนำกลับคืนสู่สภาพเดิมได้อย่างง่ายดาย” คุณ Mercante กล่าว
ส่วนที่ได้รับการบูรณะสามารถมองเห็นได้ภายใต้แสงอัลตราไวโอเลต จึงสามารถระบุได้อย่างง่ายดาย และสามารถทำให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้ตามความจำเป็น
“การมีเทคโนโลยีดิจิทัลอยู่ภายในห้องปฏิบัติการ ทำให้เราสามารถทำงานได้อย่างเป็นอิสระโดยสมบูรณ์ พร้อมทั้งปรับแก้ได้ตลอดเวลา และคิดค้นแนวทางแก้ไขที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพได้โดยตรง ในอดีต มีบางโครงการที่ไม่สามารถดำเนินการได้ เนื่องจากข้อจำกัดด้านเวลาของบริการจากภายนอกและปัญหาด้านค่าใช้จ่าย หากต้องคิดว่าจะจัดการกับกระบวนการทำงานแบบเดียวกันโดยไม่ใช้เครื่องมือดิจิทัลเหล่านี้ ผมคิดว่าคงต้องล้มเลิกโครงการไปเป็นจำนวนมาก”
มีกรณีตัวอย่างหนึ่งที่การบูรณะงานแกะสลักไม้จากศตวรรษที่ 17 สามารถเกิดขึ้นได้ก็เพราะมีการสแกนและเครื่องพิมพ์ 3 มิติ
ผลงานแกะสลักไม้จากศตวรรษที่ 17 ชื่อว่า “แผงของโคซิโมที่ 3” (ผลิตโดยบริษัท Grinling Gibbons) คุณ Mercante ได้สแกนลวดลายตกแต่งที่คล้ายกันภายในผลงาน แล้วสร้างเป็น “virtual cast” (ภาพซ้าย) และจากนั้น (ภาพขวา) ได้ปรับแก้อย่างประณีตให้พอดีกับส่วนที่ไม่สมบูรณ์
“แผงของโคซิโมที่ 3” เป็นแผงขนาดใหญ่ที่สร้างขึ้นโดย Grinling Gibbons ปรมาจารย์ด้านงานแกะสลักไม้ชาวอังกฤษ เป็นผลงานที่เต็มไปด้วยรายละเอียดและความประณีตทางเทคนิค และเป็นผลงานที่ยากอย่างยิ่งต่อการทำซ้ำ ผลงานชิ้นนี้ได้รับการบูรณะมาแล้วหลายครั้งตลอดระยะเวลาอันยาวนาน แต่เนื่องจากเป็นเรื่องยากอย่างยิ่งที่จะสามารถแกะสลักไม้ด้วยเทคนิคแบบเดียวกับปรมาจารย์ผู้เคยอยู่ในราชสำนักของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ นักบูรณะจึงไม่ได้พยายามเติมเต็มส่วนตกแต่งที่สูญหายไป ตลอดหลายปีที่ผ่านมา มีการเสนอแนวทางแก้ไขอยู่หลายวิธี แต่ไม่มีวิธีใดที่น่าพอใจเลย
เป็นชิ้นงานที่นำออกจากเครื่องพิมพ์ 3 มิติแล้วนำไปใช้บูรณะงานแกะสลักไม้ได้ทันที ก่อนนำไปติดตั้งเข้ากับผลงาน ได้มีการทาสีให้เข้ากับสีของไม้เสียก่อน
ในปี 2016 ด้วยเหตุที่ห้องปฏิบัติการของ Opificio มีทั้งเครื่องสแกน 3 มิติและเครื่องพิมพ์ 3 มิติ คุณ Mercante และเพื่อนร่วมงานของเขา คุณ Cristina Gigli จึงสามารถสร้าง “virtual cast” ขึ้นจากลวดลายตกแต่งที่คล้ายกันภายในผลงาน และปรับแก้อย่างประณีตให้พอดีกับส่วนที่ไม่สมบูรณ์ได้
“เราได้นำแบบดังกล่าวไปพิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติ แล้วทาสีให้เข้ากับสีของไม้ และนำไปติดตั้งเข้ากับผลงาน ด้วยวิธีนี้ ปัญหาเรื่องการตีความทางศิลปะของผลงานก็ได้รับการแก้ไข และยังสามารถเอาชนะอุปสรรคทางเทคนิคของงานแกะสลักไม้ที่ซับซ้อนได้อีกด้วย” คุณ Mercante กล่าว
เครื่องมืออเนกประสงค์ในมือของช่างบูรณะ
คุณ Mercante พบว่า ชิ้นส่วนที่พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติมีคุณภาพพื้นผิวสูง และมีรายละเอียดที่สมบูรณ์มาก อีกทั้งเมื่อตกแต่งเพิ่มเติมเพียงเล็กน้อย ก็สามารถนำไปใช้ในการบูรณะได้ทันที นอกจากนี้ การพิมพ์ 3 มิติยังสามารถนำมาใช้เพื่อสร้างแม่พิมพ์สำหรับหล่อด้วยวัสดุดั้งเดิมหรือด้วยโลหะได้อีกด้วย
เป็นชุดนิ้วมือที่พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติสำหรับใช้ในการพรีวิชวลไลเซชันของการบูรณะ และหลังจากนั้นก็ได้มีการทาสีให้เข้ากับสีของหินอ่อนด้วย
เมื่อไม่นานมานี้ คุณ Mercante ได้ร่วมมือกับเพื่อนร่วมงานนักบูรณะของเขา คือ คุณ Acerina Garcia และคุณ Edoardo Radaelli เพื่อทำโครงการหนึ่งให้กับลูกค้ารายบุคคล เป็นงานฟื้นฟูนิ้วมือของประติมากรรมหินอ่อนสำหรับงานศพที่ตั้งอยู่ในโบสถ์น้อย Borromeo d’Adda ที่เมือง Arcore ใกล้เมืองมิลาน โดยอาศัยการสแกน 3 มิติของมือที่หัก และภาพร่างด้วยชอล์กที่ถูกเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์อีกแห่งหนึ่ง พวกเขาจึงออกแบบนิ้วทั้งหมดขึ้นใหม่ โดยให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับสัดส่วนและสไตล์ของผู้สร้างผลงาน คือ Vincenzo Vela
“เราใช้การพิมพ์ 3 มิติ ทาสีให้เข้ากับสีของหินอ่อน และติดตั้งเข้ากับผลงานโดยตรงด้วยแม่เหล็กขนาดเล็ก ในลักษณะที่ไม่ก่อให้เกิดภาระกับผลงาน และสามารถถอดกลับคืนได้” คุณ Mercante กล่าว
เมื่อปีที่แล้ว คุณ Mercante ได้ร่วมงานกับเพื่อนนักบูรณะ คุณ Alice Maccoppi ในการบันทึกข้อมูลและบูรณะถ้ำเทียมที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 17 ถ้ำแห่งนี้เดิมสร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นสถานที่พักผ่อน และถูกปกคลุมไปด้วยงานสร้างสรรค์ที่ทำจากเปลือกหอยและหินปูน
เป็นถ้ำเทียมที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 17 เดิมทีถ้ำแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นสถานที่สำหรับการพักผ่อนหย่อนใจ โดยภายในถูกปกคลุมไปด้วยผลงานที่ทำจากเปลือกหอยและหินปูน ซึ่งบางส่วนได้สูญหายไปตามกาลเวลา
เพื่อฟื้นฟูส่วนตกแต่งที่สูญหายไป คุณ Mercante ได้สแกนบริเวณผนังที่ยังคงมีเปลือกหอยอยู่ในสภาพเดิม และสร้างเป็นข้อมูล 3 มิติ จากนั้นจึงพิมพ์เปลือกหอยเหล่านั้นด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติในอัตราส่วน 1:1 และคุณ Maccoppi ได้นำไปใช้สร้างแม่พิมพ์สำหรับหล่อด้วยวัสดุจีโอโพลิเมอร์
เป็นชิ้นส่วนของเปลือกหอยที่พิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์ 3 มิติในอัตราส่วน 1:1 จากนั้นนำไปสร้างแม่พิมพ์และหล่อด้วยวัสดุจีโอโพลิเมอร์
อนาคตของการบูรณะผลงานศิลปะ
นักบูรณะผลงานศิลปะจำนวนมากที่มาจากสาขาแบบดั้งเดิมยังคงลังเลที่จะนำเครื่องมือใหม่ ๆ เข้ามาใช้ในกระบวนการทำงาน คุณ Mercante มองว่า ในบรรดานักบูรณะเหล่านี้ บางคนมีความเข้าใจผิดว่าเครื่องสแกน 3 มิติและเครื่องพิมพ์ 3 มิติจะทำให้งานบูรณะกลายเป็นงานที่ไร้ชีวิตและเป็นไปอย่างเชิงกล อย่างไรก็ตาม ด้วยคุณภาพที่ดีขึ้นและความเป็นไปได้ที่กว้างขึ้นจากเทคโนโลยีสมัยใหม่ มุมมองที่สงสัยหรือไม่เชื่อมั่นเหล่านี้จึงลดน้อยลง
“สิ่งสำคัญที่สุดคือการอนุรักษ์ผลงาน หากเทคโนโลยีและเครื่องมือดิจิทัลสามารถช่วยปรับปรุงเรื่องนี้ได้ ก็ควรได้รับการยอมรับ เมื่อพิจารณาทั้งในทางเทคนิคและทางทฤษฎี งานบูรณะมีแต่สิ่งที่จะได้รับ และไม่มีสิ่งใดต้องสูญเสีย” คุณ Mercante กล่าว
“เครื่องพิมพ์ 3 มิติจะต้องไม่ใช่จุดหมาย แต่ต้องเป็นเครื่องมือ เครื่องพิมพ์ 3 มิติเป็นเครื่องมือที่อยู่ในมือของนักบูรณะ และมอบแนวทางแก้ไขเพิ่มเติมที่สามารถนำมาใช้เพื่อถ่ายทอดความรู้ เทคนิค และความเป็นเลิศของพวกเขาโดยตรง รวมทั้งปรับให้สอดคล้องกับความต้องการของผลงาน ด้วยการสนับสนุนจากเครื่องมือดิจิทัล จึงเป็นไปได้ที่จะก้าวไปถึงระดับที่สูงขึ้น ดังนั้น ผมจึงขอแนะนำให้นักบูรณะใช้เครื่องมือดิจิทัล”
คุณ Mercante คาดหวังว่าเทคโนโลยีดิจิทัลจะแพร่หลายมากยิ่งขึ้น และกลายเป็นส่วนสำคัญที่ขาดไม่ได้ในชุดเครื่องมือทางเทคนิคของนักบูรณะจำนวนมากขึ้น
“ตั้งแต่ปี 2015 เป็นต้นมา ผมได้ร่วมมือกับหน่วยงานสาธารณะ เช่น พิพิธภัณฑ์ Pietre Dure เพื่อดำเนินการนำเครื่องสแกน 3 มิติและเครื่องพิมพ์ 3 มิติเข้ามาใช้งาน ผมหวังว่าจะสามารถจัดตั้งหน่วยงานภายในสถาบันวิจัยที่สามารถให้บริการด้านการสแกนดิจิทัล การพิมพ์ 3 มิติ และการสร้างแบบจำลอง ซึ่งเชี่ยวชาญเฉพาะด้านการบูรณะมรดกทางวัฒนธรรมได้อย่างครบวงจรและพึ่งพาตนเองได้” เขากล่าว
 |
รายละเอียดเครื่อง Formlab form4 SLA คลิก เช็คราคา คลิก |
 |
รายละเอียดเครื่อง Formlab Fuse 1+ 30W SLS คลิก เช็คราคา คลิก |
